Bước ngoặt trong phân loại và chẩn đoán
Xóa bỏ ranh giới cơ học "Uncomplicated vs. Complicated": EAU 2025 nhấn mạnh việc từ bỏ cách chia "có biến chứng" và "không biến chứng" một cách cứng nhắc. Thay vào đó, lâm sàng gia phải đánh giá "Risk factors for severe outcome" (Yếu tố nguy cơ dẫn đến kết cục nặng). Một bệnh nhân nam giới, có đặt sonde, sỏi, CKD, suy giảm miễn dịch hay tiền sử nhiễm ESBL sẽ có chiến lược điều trị hoàn toàn khác nhau. Không phải mọi "Complicated UTI" đều nặng như nhau.
Chẩn đoán lâm sàng lên ngôi: Ở nhóm nữ trẻ với biểu hiện viêm bàng quang cấp điển hình (tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu gấp, không có triệu chứng viêm âm đạo), chẩn đoán có thể được thiết lập và điều trị ngay mà không cần cấy nước tiểu thường quy.
Vai trò của Biomarker & PCR: CRP hay Procalcitonin không được khuyến cáo dùng thường quy cho UTI đơn giản, nhưng có giá trị hỗ trợ trong theo dõi Viêm thận bể thận cấp (Pyelonephritis) hoặc Sepsis. Đặc biệt, xét nghiệm Multiplex PCR đang ngày càng chứng minh vai trò ở nhóm UTI tái diễn, lao niệu, vi khuẩn khó nuôi cấy (fastidious bacteria), hoặc theo dõi BK virus ở người ghép thận.
Chiến lược quản lý kháng sinh “Less is more”
Chấm dứt lạm dụng điều trị ASB (Bacteriuria không triệu chứng): Tuyệt đối KHÔNG điều trị ASB cho: người cao tuổi, bệnh nhân đái tháo đường, người mang sonde tiểu lưu dài ngày, hoặc bệnh nhân CKD.
Ngoại lệ duy nhất cần điều trị ASB: Phụ nữ có thai và bệnh nhân chuẩn bị can thiệp đường tiết niệu có nguy cơ chảy máu niêm mạc.
Xu hướng điều trị ngắn ngày (Short-course therapy): Đây là thay đổi lớn nhất trong thực hành 2025-2026:
- Viêm bàng quang cấp: Nitrofurantoin (5 ngày), Fosfomycin (1 liều duy nhất), Pivmecillinam (3–5 ngày).
- Viêm thận bể thận cấp: Chỉ cần 5–7 ngày Fluoroquinolone (nếu đáp ứng tốt) thay vì 10–14 ngày như trước đây.
- UTI liên quan đặt sonde (CA-UTI): 5–7 ngày nếu rút sonde và lâm sàng đáp ứng nhanh.
Sự trở lại của các thuốc kinh điển và “ngôi sao mới” 2025
"Hồi sinh" Fosfomycin & Pivmecillinam: Từ chỗ chỉ dùng cho viêm bàng quang đơn giản, Fosfomycin nay được các guideline (EAU, IDSA) khuyến cáo rộng rãi cho cả ESBL UTI và MDR UTI ngoại trú, đóng vai trò then chốt trong chiến lược Carbapenem-sparing (tiết kiệm Carbapenem). Tương tự, Pivmecillinam đã vươn lên thành lựa chọn đầu tay cho viêm bàng quang cấp tại châu Âu do tỷ lệ đề kháng thấp.
GEPOTIDACIN (Blujepa) – Điểm đột phá thập kỷ: FDA đã chính thức phê duyệt Gepotidacin. Đây là kháng sinh UTI nhóm mới đầu tiên sau gần 30 năm.
Cơ chế: Ức chế bacterial topoisomerase II, không bị đề kháng chéo với Fluoroquinolone.
Chỉ định: Cực kỳ hiệu quả cho MDR E. coli và vi khuẩn kháng Quinolone. Dùng cho UTI không phức tạp ở nữ >= 12 tuổi.
Tiếp cận mới với UTI do vi khuẩn đa kháng (ESBL & CRE)
ESBL UTI: IDSA 2025 khuyến cáo mạnh mẽ không lạm dụng Carbapenem. Nếu bệnh nhân không có nhiễm khuẩn huyết, không shock và có thể uống được, hãy ưu tiên: Fosfomycin, Nitrofurantoin, Pivmecillinam, hoặc TMP-SMX (nếu nhạy cảm).
Carbapenem chỉ nên để dành cho pyelonephritis nặng, bacteremia hoặc shock.\
CRE UTI (Kháng Carbapenem): Các vũ khí mới đang được đưa vào guideline bao gồm: Ceftazidime-avibactam, Meropenem-vaborbactam, Imipenem-relebactam. Trong đó, Cefiderocol nổi lên như một cứu cánh quan trọng cho các chủng Gram âm đa kháng (MDR Gram-negative).
Các đối tượng và tình huống lâm sàng đặc biệt
Thuốc SGLT2i (Nhóm ức chế SGLT2): Giải oan cho nhóm thuốc tiểu đường/tim mạch. Dữ liệu lớn hiện nay khẳng định: SGLT2i KHÔNG làm tăng rõ rệt nguy cơ Viêm thận bể thận hay UTI nặng. Thuốc chỉ làm tăng nhẹ nguy cơ nhiễm nấm sinh dục (genital mycosis). Chỉ cần thận trọng ở nữ giới lớn tuổi, người đặt sonde hoặc có bàng quang thần kinh.
Dự phòng UTI tái diễn (Recurrent UTI): Hạn chế tối đa việc dùng kháng sinh dự phòng kéo dài. Xu hướng mới ưu tiên: Estrogen âm đạo (cho phụ nữ mãn kinh), tăng lượng nước uống, thay đổi lối sống. Đáng chú ý, Methenamine hippurate đang được EAU & NICE 2025 đánh giá rất cao như một giải pháp thay thế kháng sinh dự phòng.
Bệnh nhân CKD & Ghép thận: Cần tránh dùng Quinolone kéo dài và Aminoglycoside khi không thực sự cần thiết; bắt buộc chỉnh liều theo eGFR; luôn cấy nước tiểu trước khi dùng kháng sinh. Ở bệnh nhân ghép thận, bác sĩ cần cảnh giác cao với các tác nhân phi vi khuẩn như BK virus (cần test PCR), CMV, và nấm.
Nguồn: Bệnh viện Nguyễn Tri Phương
Cập nhật chẩn đoán và điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu (UTI) tính đến tháng 5/2026 - Thông tin dành cho nhân viên y tế
Bệnh viện Bình Dân trân trọng tổ chức buổi sinh hoạt khoa học "Đào tạo bác sĩ phẫu thuật tạo hình niệu đạo theo tiêu chuẩn Hoa Kỳ và quốc tế" với sự tham gia của các chuyên gia:
- GS Joel Gelman (Hoa Kỳ)
- BS Thomas S. Michael (Hoa Kỳ)
- TS.BS.CK2 Đỗ Lệnh Hùng
Thời gian: 14:00 – 15:30, Thứ Năm (23/04/2026)
Địa điểm: Hội trường A – 371 Điện Biên Phủ, P. Bàn Cờ, TP.HCM
Chương trình cập nhật kiến thức và chia sẻ kinh nghiệm trong đào tạo và thực hành phẫu thuật tạo hình niệu đạo theo tiêu chuẩn quốc tế, kèm phần thảo luận chuyên sâu.
1. Đối tượng tham gia: Điều dưỡng (đã có Chứng chỉ hành nghề).
2. Thời gian học:
03 tháng: 480 tiết (Lý thuyết:
42 tiết, Thực hành: 438 tiết)
3. Cấp Chứng chỉ
Cuối khóa học viên dự thi lý thuyết và thực hành. Nếu đạt
yêu cầu và hoàn tất từ 80% thời gian học, học viên sẽ được cấp Chứng chỉ kỹ thuật
chuyên môn trong khám bệnh, chữa bệnh về “Thận nhân tạo, đối tượng Điều dưỡng”
4. Hồ sơ đăng ký học:
Công văn/Giấy giới thiệu/Quyết định cử đi học của cơ quan đang công tác (nếu có).
- Bản sao văn bằng chuyên môn (Có công chứng ).
- Phiếu đăng ký tham dự khóa học có dán ảnh (đính kèm).
- 02 ảnh 3x4 (ghi rõ họ tên, ngày tháng năm sinh, khóa học).
5. Nơi nhận hồ sơ:
Đơn vị Đào tạo, Cổng số 1 - Bệnh viện Nhân dân 115
- Địa chỉ: Số 1, Dương Quang Trung, Phường Hòa Hưng, TP.Hồ Chí Minh.
- Điện thoại: 028.38620737
Gửi danh sách đăng ký thông tin đặt chỗ theo mẫu sau vào email: dtlt.bvnd115@gmail.com
- Đơn vị công tác
- Họ và tên học viên
- Chức danh
- Ngày tháng năm sinh
- Địa chỉ
- Điện thoại
Nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế tại các Bệnh viện trong và ngoài Thành phố về đào tạo kỹ thuật thận nhân tạo, Bệnh viện Nhân dân 115 tổ chức khóa đào tạo ngắn hạn cho các Bác sĩ, Điều dưỡng đang công tác tại các Cơ sở y tế.
1. Đối tượng tham gia: Bác sĩ, Điều dưỡng (đã có Chứng chỉ hành nghề).
2. Thời gian học:
Bác sĩ (06 tháng): 960 tiết (Lý thuyết: 42 tiết, Thực hành: 918 tiết)
3. Cấp Chứng chỉ
Cuối khóa học viên dự thi lý thuyết và thực hành. Nếu đạt yêu cầu và hoàn tất từ 80% thời gian học, học viên sẽ được cấp: Chứng chỉ kỹ thuật chuyên môn trong khám bệnh, chữa bệnh về “Thận nhân tạo”
4. Hồ sơ đăng ký học:
- Công văn/Giấy giới thiệu/Quyết định cử đi học của cơ quan đang công tác (nếu có).
- Bản sao văn bằng chuyên môn (Có công chứng ).
- Phiếu đăng ký tham dự khóa học có dán ảnh (đính kèm).
- 02 ảnh 3x4 (ghi rõ họ tên, ngày tháng năm sinh, khóa học).
5. Nơi nhận hồ sơ:
Đơn vị Đào tạo, Cổng số 1 - Bệnh viện Nhân dân 115
- Địa chỉ: Số 1, Dương Quang Trung, Phường Hòa Hưng, TP.Hồ Chí Minh.
- Điện thoại: 028.38620737
Gửi danh sách đăng ký thông tin đặt chỗ theo mẫu sau vào email: dtlt.bvnd115@gmail.com
- Đơn vị công tác
- Họ và tên học viên
- Chức danh
- Ngày tháng năm sinh
- Địa chỉ
- Điện thoại
Nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế tại các Bệnh viện trong và ngoài Thành phố về đào tạo kỹ thuật thận nhân tạo, Bệnh viện Nhân dân 115 tổ chức khóa đào tạo ngắn hạn cho các Bác sĩ, Điều dưỡng đang công tác tại các Cơ sở y tế.
- Thận là cơ quan nhỏ nhưng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự cân bằng của cơ thể, bao gồm lọc máu, đào thải độc tố và điều hòa nhiều chức năng sinh lý quan trọng. Tuy nhiên, nhiều bệnh lý như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa có thể âm thầm gây tổn thương thận nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời.
Thông qua chương trình sinh hoạt Câu lạc bộ Người bệnh, các bác sĩ chuyên khoa sẽ chia sẻ những kiến thức dễ hiểu, thiết thực giúp người bệnh nhận biết nguy cơ, phòng ngừa và quản lý bệnh thận mạn hiệu quả.
Bên cạnh đó, chương trình cũng nhấn mạnh mối liên hệ giữa chăm sóc sức khỏe và bảo vệ môi trường. Khi số lượng bệnh nhân thận mạn tăng lên, nhu cầu điều trị và sử dụng vật tư y tế cũng gia tăng, tạo thêm áp lực cho hệ thống y tế và môi trường. Vì vậy, việc bảo vệ thận từ sớm không chỉ giúp mỗi cá nhân khỏe mạnh hơn mà còn góp phần hướng đến hệ thống chăm sóc sức khỏe bền vững.
Thông tin chương trình
Thời gian: 8h - 11h, ngày 19/03/2026
Địa điểm: Hội trường 3A, Lầu 3, Khu A – Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM
Địa chỉ: 215 Hồng Bàng, phường Chợ Lớn, TPHCM
Diễn giả tham gia
Chương trình có sự tham gia chia sẻ của các chuyên gia thuộc Khoa Nội Thận - Thận nhân tạo, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM:
- TS.BS Huỳnh Ngọc Phương Thảo – Trưởng Khoa Nội Thận – Thận nhân tạo
- BS.CK1 Trần Hà Thị Kim Đời – Khoa Nội Thận – Thận nhân tạo
- ThS.BS Trần Minh Hoàng – Khoa Nội Thận – Thận nhân tạo
Đối tượng tham dự
- Người bệnh đang điều trị hoặc theo dõi bệnh thận
- Người có nguy cơ mắc bệnh thận (tăng huyết áp, ĐTĐ, rối loạn chuyển hóa…)
- Thân nhân người bệnh
- Người dân quan tâm đến sức khỏe thận
Cách đăng ký tham dự
Người bệnh và thân nhân có thể đăng ký tham dự chương trình tại: https://bit.ly/dkcttvthan
Thời hạn đăng ký: trước 15h ngày 18/3/2026
Thông tin liên hệ:
CN. Giao Tố Trâm – Chuyên viên Trung tâm Truyền thông, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM
Điện thoại: (028) 3952 5354
- Những ai có nguy cơ mắc bệnh thận và cách chủ động bảo vệ thận
- Vai trò của dinh dưỡng và thuốc trong điều trị bệnh thận mạn
- Lọc màng bụng tại nhà – giải pháp nâng cao chất lượng sống cho người bệnh và thân thiện với môi trường
- Tư vấn trực tiếp cùng bác sĩ
- Đố vui kiến thức sức khỏe dành cho người tham dự
Hưởng ứng Ngày Thận Thế giới 2026, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM tổ chức chương trình sinh hoạt Câu lạc bộ Người bệnh Khoa Nội Thận - Thận nhân tạo với chủ đề “Bảo vệ thận - Gìn giữ môi trường: Cho sức khỏe bền lâu”.
Tổng quan bài giảng
1. Các khuyến cáo điều trị có bằng chứng rất mạnh, bao gồm sử dụng statin, ACEI/ARB, SGLT2i và GLP-1 RA ở bệnh nhân bệnh thận mạn và đái tháo đường.
2. Khuyến cáo về việc tiếp tục duy trì ACEI/ARB ở bệnh nhân bệnh thận mạn giai đoạn muộn dù eGFR < 30 mL/phút nếu không có chống chỉ định.
3. Các khuyến cáo thực hành quan trọng khác như dự phòng tổn thương thận cấp do thuốc cản quang iod và sử dụng eGFR cùng UACR để đánh giá nguy cơ tiến triển bệnh thận mạn.
Khi khám bệnh cũng như hỏi thi tôi hay gặp các trường hợp bác sĩ e ngại việc dùng các thuốc ức chế hệ RAAS cho BN đái tháo đường có bệnh thận mạn vì lo ngại tăng kali máu hay tổn thương thận cấp. Ngoài ra có BN lại được điều trị thuốc ức chế SGLT-2 mà không dùng thuốc ức chế hệ RASS dù BN có tăng huyết áp. Cũng rất ít BN được chỉ định điều trị thuốc GLP-1 RA.
Trên tạp chí Annal of Internal Medicine ngày 30/12/2025, nhóm VA/DoD Evidence Based Practice Work Group (bao gồm các BS chuyên khoa thận, nội khoa, y học gia đình, dinh dưỡng và dược học, nhân viên công tác xã hội...) vừa đưa ra một số khuyến cáo mới đáng chú ý như sau:
1. Nhóm khuyến cáo điều trị với bằng chứng rất mạnh
Sử dụng statin ở bệnh nhân bệnh thận mạn chưa chạy thận nhân tạo nhằm giảm nguy cơ các biến cố tim mạch nặng (MACE) và tử vong do mọi nguyên nhân.
Sử dụng thuốc ức chế men chuyển (ACEI) hoặc thuốc chẹn thụ thể angiotensin II (ARB) ở bệnh nhân tăng huyết áp kèm albumin niệu (UACR > 30 mg/g) để làm chậm tiến triển của bệnh thận mạn.
Bổ sung thuốc ức chế SGLT2 trên nền liều tối đa dung nạp được của ACEI hoặc ARB ở BN đái tháo đường typ 2 có bệnh thận mạn, albumin niệu hoặc suy tim, nhằm giảm nguy cơ MACE, suy tim, tiến triển bệnh thận mạn và tử vong. Thuốc SGLT2i nên được tiếp tục cho đến khi bắt đầu chạy thận.
Bổ sung thuốc GLP-1 RA vào ACEI hoặc ARB ở BN đái tháo đường typ 2 kèm albumin niệu, nhằm giảm tiến triển bệnh thận mạn, MACE và tử vong do mọi nguyên nhân. Cần nhận thức rằng SGLT2i và GLP-1 RA có thể được sử dụng như các thuốc bảo vệ thận và tim mạch, chứ không đơn thuần để kiểm soát đường huyết”.
Trong bối cảnh chưa có các nghiên cứu so sánh đối đầu trực tiếp giữa SGLT2i và GLP-1 RA, thì SGLT2i được ưu tiên như liệu pháp bổ sung vào ACEI hoặc ARB trước khi cân nhắc GLP-1 RA”.
2. Một khuyến cáo đáng chú ý khác (bằng chứng yếu hơn)
Đối với BN bệnh thận mạn giai đoạn muộn (eGFR < 30 mL/phút) đang dùng ACEI hoặc ARB, thì nên tiếp tục duy trì điều trị này.
Lý do của khuyến cáo này là “Mặc dù tăng huyết áp và albumin niệu rất phổ biến ở BN bệnh thận mạn giai đoạn muộn - những đối tượng mà việc dùng ACEI hoặc ARB được khuyến cáo - nhưng trên thực tế, thuốc thường bị ngừng khi eGFR < 30 mL/phút”. Tuy nhiên, với bằng chứng mạnh mẽ về lợi ích bảo vệ thận của ACEI và ARB, “làm chậm tiến triển bệnh thận mạn vượt trội so với nguy cơ tiềm tàng của tăng kali máu và gánh nặng theo dõi chặt chẽ”.
Vì vậy, nhóm chuyên gia đề xuất tiếp tục điều trị ACEI/ARB cho BN bệnh thận mạn giai đoạn muộn, trừ khi có không dung nạp thuốc hoặc xuất hiện biến cố bất lợi khác”.
3. Các khuyến cáo mạnh khác
Ở BN bệnh thận mạn có nguy cơ cao bị tổn thương thận cấp (AKI) liên quan đến thuốc cản quang iod, nên thực hiện bù dịch tĩnh mạch trước thủ thuật bằng dịch muối đẳng trương.
Không sử dụng N-acetylcystein để dự phòng AKI do thuốc cản quang iod, vì kết quả từ hai thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên lớn cho thấy không có lợi ích trong phòng ngừa AKI do cản quang hoặc cải thiện chức năng thận lâu dài.
Để dự đoán tiến triển bệnh thận mạn, nên sử dụng eGFR và UACR, vì cả hai chỉ số này đều là các yếu tố dự báo độc lập đối với tiến triển bệnh thận mạn và kết cục tim mạch. Nhóm chuyên gia lưu ý: “Quan trọng là cả hai chỉ số này đều giúp xác định những người sẽ được hưởng lợi từ các điều trị nhằm ngăn ngừa suy thận giai đoạn cuối”.
Nguồn: TS.BS Nguyễn Quang Bảy - Trưởng khoa Nội tiết Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai
Bài giảng cập nhật các khuyến cáo mới về điều trị bệnh thận mạn và bệnh thận mạn do đái tháo đường theo công bố của nhóm VA/DoD Evidence Based Practice Work Group trên Annals of Internal Medicine (2025). Nội dung tập trung vào vai trò của các thuốc ức chế hệ RAAS, statin, SGLT2i và GLP-1 RA trong làm chậm tiến triển bệnh thận mạn, giảm biến cố tim mạch và cải thiện tiên lượng cho người bệnh.