Thần kinh

• Mạng lưới điều trị đột quỵ tại Việt Nam
  • Tối ưu vai trò cứu đột quỵ: Ngoại viện – Nội viện
  • Hệ thống mạng lưới cấp cứu đột quỵ tại khu vực phía Bắc
  • Mô hình cấp cứu đột quỵ tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ
  • An Giang – Vùng xanh trong cấp cứu và điều trị đột quỵ
• Chăm sóc người bệnh sau đột quỵ
  • Điều trị dự phòng thứ phát đột quỵ nhồi máu não
  • Vai trò thuốc bảo vệ thần kinh trong phục hồi chức năng sau đột quỵ
• Cập nhật điều trị đột quỵ não 2026
  • Cập nhật điều trị đột quỵ nhồi máu não 2026
  • Cập nhật điều trị xuất huyết não 2026
  • Cập nhật can thiệp nội mạch trong điều trị đột quỵ nhồi máu não cấp
  • Dự phòng tiên phát đột quỵ nhồi máu não: Kiểm soát các yếu tố nguy cơ

Tái thông mạch não trong đột quỵ cấp: Từ cửa sổ kinh điển đến bằng chứng thực hành tại Việt Nam

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng - Phó Chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam, Trưởng khoa Bệnh lý mạch máu não Bệnh viện Nhân dân 115 - khi tiếp cận một bệnh nhân đột quỵ cấp, bác sĩ cần đánh giá hai điều kiện mang tính quyết định trong chỉ định tái thông: cửa sổ thời gian và thể tích vùng nhồi máu. Nếu bệnh nhân đến quá muộn hoặc lõi nhồi máu đã quá lớn, hiệu quả của tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch hay lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học sẽ bị hạn chế đáng kể.

Tuy nhiên, trong khoảng 5 năm trở lại đây, cả hai tiêu chí này đã được điều chỉnh dựa trên các bằng chứng khoa học ngày càng đầy đủ. Theo guideline AHA 2015, điều trị tái thông được xác lập với hai cửa sổ thời gian kinh điển: 4,5 giờ đối với tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch (rTPA) và 6-8 giờ đối với lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học. Những mốc thời gian này được xây dựng trên nền tảng của các nghiên cứu lịch sử, đặc biệt là nghiên cứu NINDS, công bố cách đây 30 năm, đặt nền móng cho điều trị đột quỵ hiện đại. Dựa trên chỉ số number needed to treat, nếu rTPA được sử dụng trong cửa sổ 3 giờ, cứ 8 bệnh nhân đột quỵ sẽ có thêm 1 bệnh nhân có thể trở lại cuộc sống sinh hoạt bình thường.

Toàn cảnh Hội nghị khoa học do Bệnh viện Chỉnh hình và Phục hồi chức năng TPHCM (Bệnh viện 1A) tổ chức, thu hút đông đảo chuyên gia và nhân viên y tế tham dự trực tiếp và trực tuyến.

Tại Việt Nam, việc triển khai rTPA diễn ra muộn hơn so với thế giới sau khi FDA Hoa Kỳ chấp thuận năm 1996. Những ca đầu tiên được thực hiện từ giai đoạn 2005-2006. Công bố đầu tiên của nhóm nghiên cứu do PGS Huy Thắng thực hiện tại 3 bệnh viện lớn ở TPHCM gồm Bệnh viện Nhân dân 115, Bệnh viện An Bình và Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho thấy tỷ lệ phục hồi tốt cũng như các biến cố tử vong liên quan xuất huyết não gần như tương đương, thậm chí có xu hướng tốt hơn so với kết quả của nghiên cứu NINDS tại Hoa Kỳ.

Song song với tiêu sợi huyết, lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học nhanh chóng khẳng định vai trò trong điều trị đột quỵ tắc mạch lớn. Tại Việt Nam, kỹ thuật này được triển khai từ năm 2009 và đưa vào thực hành thường quy từ năm 2012; riêng tại Bệnh viện Nhân dân 115, đến năm 2025 đã thực hiện khoảng 1.700 ca. Trên nền tảng thực hành đó, nhóm tác giả đã công bố nghiên cứu đa trung tâm năm 2023 trên Tạp chí Can thiệp Thần kinh Hoa Kỳ, được thực hiện tại 8 trung tâm ở Việt Nam, Singapore và Thái Lan với 183 bệnh nhân.

Đặt trong bối cảnh bệnh nhân châu Á thường có cơ chế đột quỵ liên quan đến xơ vữa mạch máu, khác với bệnh nhân phương Tây, nghiên cứu PROSPR-SEA cho thấy tỷ lệ phục hồi tốt sau 3 tháng đạt 62%, cao hơn so với 46% của nghiên cứu HERMES - phân tích gộp sáu thử nghiệm lâm sàng lớn tại châu Âu và Hoa Kỳ. Về độ an toàn, tỷ lệ xuất huyết liên quan kỹ thuật trong PROSPR-SEA là 7,6%, cao hơn HERMES (4,4%) nhưng không có ý nghĩa thống kê. Đáng chú ý, tỷ lệ tử vong trong PROSPR-SEA chỉ 7,6%, thấp hơn đáng kể so với 15,3% của HERMES, khẳng định hiệu quả và tính an toàn của can thiệp trong bối cảnh Đông Nam Á.

Phó Chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam nhìn nhận, lấy huyết khối bằng dụng cụ được xem là giải pháp điều trị mang lại lợi ích lớn nhất trong lịch sử y học.

Điều trị kết hợp rTPA và lấy huyết khối: Cơ sở khoa học của chiến lược điều trị chuẩn

PGS Huy Thắng cho biết, đối với bệnh nhân đột quỵ cấp, đặc biệt là các trường hợp đến sớm trong vòng 4,5 giờ đầu, hiện nay có hai chiến lược điều trị có thể được cân nhắc: sử dụng rTPA trước, sau đó phối hợp lấy huyết khối bằng dụng cụ; hoặc bỏ qua rTPA và tiến hành lấy huyết khối bằng dụng cụ ngay từ đầu. Trong giai đoạn 2020-2022, chiến lược bỏ qua rTPA từng được kỳ vọng sẽ giúp giảm nguy cơ xuất huyết, song hiệu quả thực sự vẫn còn nhiều tranh luận.

Để làm rõ vấn đề này, năm 2022 đã có 6 thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng (RCT) được công bố. Trong số đó, nghiên cứu DIRECT SAFE, với sự tham gia của Việt Nam và tỷ lệ bệnh nhân châu Á chiếm 46%, đã so sánh trực tiếp hai nhóm: lấy huyết khối bằng dụng cụ trực tiếp và điều trị kết hợp lấy huyết khối với rTPA. Kết quả đăng trên The Lancet cho thấy tỷ lệ phục hồi tốt ở nhóm điều trị kết hợp đạt 57%, trong khi nhóm lấy huyết khối trực tiếp chỉ đạt 34%.

Tiếp nối các kết quả này, nhóm nghiên cứu đã thực hiện phân tích tổng hợp sáu thử nghiệm lâm sàng, bao gồm 1.153 bệnh nhân được lấy huyết khối trực tiếp so sánh với 1.160 bệnh nhân được điều trị kết hợp lấy huyết khối và rTPA. Với giá trị OR khoảng 0,76, kết quả cho thấy thất bại trong việc chứng minh chiến lược lấy huyết khối trực tiếp có hiệu quả tương đương với điều trị kết hợp; nói cách khác, điều trị kết hợp mang lại hiệu quả lâm sàng cao hơn.

Các phân tích tiếp theo cho thấy, về độ an toàn, tỷ lệ xuất huyết ở nhóm điều trị kết hợp là 5,4%, so với 4,3% ở nhóm lấy huyết khối trực tiếp; sự khác biệt này không có ý nghĩa thống kê. Trên cơ sở đồng thời xét đến hiệu quả và độ an toàn, các guideline hiện hành xác lập rằng điều trị kết hợp rTPA và lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học đối với bệnh nhân đột quỵ cấp trong cửa sổ 4,5 giờ được xem là chiến lược điều trị tiêu chuẩn.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng, điều trị kết hợp rTPA và lấy huyết khối là chiến lược tiêu chuẩn cho bệnh nhân đột quỵ cấp đến trong cửa sổ 4,5 giờ. 

Mở rộng giới hạn điều trị: Từ cửa sổ 24 giờ và có thể hơn thế nữa

Từ góc độ thực hành tại Việt Nam, PGS Huy Thắng nhấn mạnh rằng mốc thời gian 8 giờ là không phù hợp với thực tế. Dữ liệu tại Bệnh viện Nhân dân 115 cho thấy thời gian nhập viện trung bình của bệnh nhân đột quỵ là khoảng 16 giờ sau khởi phát; tỷ lệ bệnh nhân đến viện trong vòng 6 giờ đầu chưa đến 25%, đồng nghĩa với gần 75% bệnh nhân đã vượt quá cửa sổ kinh điển. Trong nhóm đến viện từ 6-24 giờ, tỷ lệ đến trễ chiếm 40,8%; nếu mở rộng cửa sổ điều trị lên 24 giờ, có thể tiếp cận và điều trị cho khoảng 65% tổng số bệnh nhân nhập viện.

Thực tế này lý giải vì sao tỷ lệ lấy huyết khối tại Việt Nam và nhiều quốc gia đang phát triển vẫn còn thấp, chỉ 6,6%, so với 46% ở các nước phương Tây như Úc. Từ năm 2019, Bệnh viện Nhân dân 115 đã thay đổi quy trình, triển khai lấy huyết khối trong cửa sổ 24 giờ. Nghiên cứu trên khoảng 150 bệnh nhân cho thấy tỷ lệ phục hồi tốt đạt 46%, tương đương các nghiên cứu lớn như DAWN, DEFUSE và HERMES, trong khi các biến cố an toàn không ghi nhận sự khác biệt.

Không dừng lại ở đó, chuyên gia cũng đề cập đến nhóm bệnh nhân tắc động mạch thân nền. Trong nghiên cứu công bố năm 2024 trên Cerebrovascular Diseases với gần 200 bệnh nhân, dù 15% trường hợp hẹp động mạch nội sọ cần đặt stent, tỷ lệ phục hồi sau 3 tháng giữa nhóm hẹp nội sọ và nhóm tắc nguồn gốc tim gần như tương đương (45,5% so với 44,8%), không ghi nhận khác biệt đáng kể về xuất huyết.

Theo PGS Huy Thắng, giá trị vượt trội của lấy huyết khối được thể hiện rõ qua chỉ số number needed to treat: trong nhồi máu cơ tim cấp, cần can thiệp cho 20 bệnh nhân mới giúp thêm 1 người hồi phục, trong khi với đột quỵ tắc động mạch não giữa, chỉ cần 2,6 bệnh nhân đã giúp 1 bệnh nhân trở lại cuộc sống sinh hoạt bình thường - mức lợi ích cao nhất từng được ghi nhận trong y văn.

Từ các dữ liệu hình ảnh học tưới máu, nhiều bệnh nhân vẫn còn vùng nhu mô não có thể cứu vãn sau 24 giờ, đặt nền tảng cho các nghiên cứu mở rộng cửa sổ. Nghiên cứu công bố trên The International Journal of Stroke năm 2023 cho thấy tỷ lệ phục hồi tốt ở nhóm can thiệp sau 24 giờ là 50%, so với 55% ở nhóm trong 24 giờ, không khác biệt về xuất huyết và tử vong. Hiện nay, nhóm nghiên cứu đang tham gia các thử nghiệm mở rộng cửa sổ lên đến 72 giờ.

Bên cạnh yếu tố thời gian, chuyên gia cho rằng lõi nhồi máu lớn không còn là tiêu chí loại trừ tuyệt đối. Nghiên cứu đa trung tâm tại Việt Nam trên khoảng 400 bệnh nhân cho thấy tỷ lệ phục hồi tốt đạt 33%, và nếu chấp nhận đi lại với hỗ trợ, tỷ lệ đạt 54%, trong khi xuất huyết là 9,8% và tử vong 13,5%.

Từ những thông tin được trình bày tại hội nghị, cuối cùng, PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng đúc kết: đối với bệnh nhân đột quỵ cấp trong cửa sổ 4,5 giờ, điều trị kết hợp rTPA và lấy huyết khối bằng dụng cụ là tiêu chuẩn hiện nay; cửa sổ 24 giờ chưa phải giới hạn cuối cùng và có thể tiếp tục mở rộng đến 72 giờ ở bệnh nhân phù hợp; đồng thời, bệnh nhân có lõi nhồi máu lớn không nên bị loại trừ tuyệt đối, bởi can thiệp vẫn có thể mang lại lợi ích thực sự về chức năng và sống còn.

1. Đại cương liệt mặt ngoại biên (Liệt Bell)

1.1. Tình hình dịch tễ hiện tại

Trong bối cảnh thời tiết nhiệt độ giảm sâu và biến động thất thường, tỷ lệ mắc liệt dây thần kinh số VII ngoại biên (liệt Bell) đang ghi nhận sự gia tăng đột biến. Số liệu thực tế từ các cơ sở chuyên khoa như Bệnh viện Châm cứu Trung ương cho thấy số lượng bệnh nhân nhập viện tăng mạnh với khoảng 90% các trường hợp khởi phát có liên quan trực tiếp đến yếu tố phơi nhiễm lạnh. Đây là bệnh lý mang tính chất thời điểm rõ rệt, thường bùng phát vào các giai đoạn chuyển mùa hoặc khi nhiệt độ môi trường xuống thấp đột ngột.

1.2. Cơ chế bệnh sinh

Tác động của nhiệt độ thấp lên dây thần kinh số VII được giải thích qua cơ chế co mạch và đặc điểm giải phẫu học đặc thù:

Yếu tố giải phẫu: Dây thần kinh số VII đi qua đoạn trong xương đá (ống Fallope), một cấu trúc đường hầm xương hẹp và cứng, không có khả năng giãn nở.

Cơ chế co mạch và phù nề: Khi vùng đầu mặt cổ bị lạnh đột ngột, các mạch máu nuôi dưỡng thần kinh bị co thắt, dẫn đến thiếu máu cục bộ. Tình trạng này làm tăng tính thấm thành mạch và gây phù nề tổ chức quanh dây thần kinh. Trong không gian chật hẹp của ống Fallope, sự phù nề dù nhỏ cũng gây chèn ép cơ học trực tiếp lên dây thần kinh, dẫn đến rối loạn dẫn truyền tín hiệu và gây liệt vận động các cơ bám da mặt.

Yếu tố virus: Nhiễm lạnh cũng là điều kiện thuận lợi làm suy giảm miễn dịch tại chỗ, kích hoạt sự tái hoạt động của virus Herpes simplex type 1 (HSV-1) tiềm ẩn tại hạch gối, làm trầm trọng thêm tình trạng viêm và phù nề chèn ép.

1.3. Nhóm nguy cơ cao và triệu chứng báo trước

Nguy cơ mắc bệnh không đồng đều trong quần thể, tập trung cao ở:

• Người cao tuổi (do suy giảm dự trữ mạch máu).
• Bệnh nhân có bệnh nền chuyển hóa (đái tháo đường, tăng huyết áp).
• Phụ nữ mang thai (đặc biệt 3 tháng cuối và sau sinh do tình trạng giữ nước).
• Người có tiền sử phơi nhiễm lạnh trực tiếp (gió lùa, điều hòa thổi thẳng vào mặt).

Triệu chứng khởi phát thường bị bỏ qua do kín đáo, bao gồm: đau vùng xương chũm/sau tai, cảm giác tê bì mặt, thay đổi vị giác 2/3 trước lưỡi hoặc tăng thính lực (nghe vang đau tai).

1.4. Thời điểm vàng trong can thiệp điều trị

Mặc dù khoảng 60-70% bệnh nhân có thể hồi phục tự nhiên, nhưng 30-40% trường hợp còn lại đối mặt với nguy cơ di chứng nặng nề (co cứng cơ mặt, đồng vận, liệt tồn dư) nếu không được can thiệp đúng lúc. Cửa sổ điều trị tối ưu được xác định là trong vòng 72 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng. Việc sử dụng corticosteroid liều cao trong giai đoạn này giúp giảm phù nề, giải phóng chèn ép trong ống Fallope và ngăn chặn thoái hóa sợi trục, từ đó tối đa hóa khả năng phục hồi hoàn toàn chức năng vận động và thẩm mỹ cho người bệnh.

1.5. Triệu chứng

Nhìn

Hai bên mặt không cân đối, các cơ mặt bị kéo về bên lành, nhân trung bị kéo lệch về bên lành. Nửa mặt bên bệnh bất động và nhẽo (giảm trương lực cơ), mất nếp nhăn trán và nếp nhăn khóe mắt, lông mày hơi sụp xuống, má hơi xệ, rãnh mũi - má mờ, góc mép miệng bị xệ xuống, tai hình như thấp xuống. Tuy nhiên, trong giai đoạn muộn có nhiều trường hợp mặt bệnh nhân khi không cử động nhìn thấy mặt vẫn cân đối, chỉ khi cử động mới thấy mất cân đối do cơ bên liệt bị co cứng.

Nhìn khi bệnh nhân cử động

Mặt và mắt mất cân đối rõ rệt hơn.

• Bên bệnh không nhăn trán được, mắt không nhắm kín (dấu hiệu hở mi), không làm được động tác nhe răng, phồng má, mím môi, huýt sáo, thổi lửa, chau mày.
• Dấu hiệu Charles - Bell dương tính: biểu hiện là khi bệnh nhân nhắm mắt chủ động, mắt bên liệt nhắm không kín, nhãn cầu vận động lên trên và ra ngoài (khi đó giác mạc lẩn dưới mi trên, củng mạc trắng lộ rõ giữa hai khe mi).
• Dấu hiệu Negro: khi bệnh nhân ngước mắt nhìn lên trên, đồng tử bên tổn thương ở vị trí cao hơn bên lành.
• Dấu hiệu Souques: trong khi nhắm hai mắt thì mắt bên bệnh nhắm không được chặt, lông mi của bên bệnh còn thò ra ngoài dài hơn bên lành.
• Dấu hiệu Pierre Marie - Foix: phát hiện liệt mặt trong trường hợp bệnh nhân hôn mê. Thầy thuốc ấn mạnh vào hai góc hàm hoặc giật tóc mai của bệnh nhân, bệnh nhân sẽ nhăn mặt; khi đó nửa mặt bên lành sẽ co, còn bên liệt không có phản ứng gì.

Các triệu chứng khác

Liệt dây VII ngoại vi có thể đi kèm theo liệt nửa người kiểu trung ương bên đối diện như trong hội chứng Millard - Gubler hay hội chứng Foville cầu não dưới.

1.6. Điều trị và phục hồi chức năng Liệt Bell

Điều trị nội khoa

Các trường hợp nhẹ có thể hồi phục trong vòng 3-6 tuần hoặc nhanh hơn; các trường hợp nặng thời gian phục hồi chậm hơn, đôi khi để lại di chứng. Một số trường hợp chuyển sang co cứng các cơ bên mặt bị liệt làm mặt bệnh nhân bị co kéo lệch về bên liệt, nếp nhăn mũi - má sâu, khiến dễ lầm tưởng bên liệt là bên lành. Để đạt hiệu quả tối đa trong điều trị và phục hồi chức năng liệt dây thần kinh số VII ngoại vi cần phối hợp các nhóm thuốc sau và kết hợp với các biện pháp không dùng thuốc.

Dùng thuốc: phối hợp các nhóm thuốc sau

• Dùng corticoide đường tiêm hoặc uống, chỉ định càng sớm càng tốt để chống phù nề vì dây thần kinh số VII đi trong ống xương hẹp, phù nề gây chèn ép và thiếu nuôi dưỡng; điều trị muộn có thể dẫn đến thoái hóa dây thần kinh làm khó phục hồi.
• Kháng sinh khi có nhiễm khuẩn hoặc kháng virus khi bị zona.
• Dùng các thuốc giãn mạch, tăng biến dạng hồng cầu: cavinton, nootropin, vincamin, fonzilan…
• Bảo vệ dây thần kinh: dùng sinh tố nhóm B liều cao như neurobion, H-5000, methylcoban.
• Thuốc tăng dẫn truyền thần kinh: nivalin, paralyse.
• Kích thích tái tạo bao myelin: nucleo - CMP forte, alton - CMP.
• Dùng thuốc chống gốc tự do: vitamin E, tocopheron, eckhart Q10…

Các biện pháp không dùng thuốc

• Các biện pháp vật lý trị liệu: điện di nivalin, hồng ngoại, sóng ngắn, điện xung dòng xung kích thích, xoa bóp.

Trường hợp bệnh nhân đến muộn bị liệt mặt co cứng dai dẳng, điều trị không kết quả: có thể tiêm cồn hủy dây thần kinh.

Dự phòng: Điều trị tích cực viêm tai giữa, viêm tai xương chũm; tránh nhiễm lạnh, tránh những nơi gió lùa; giữ ấm vùng cổ về mùa đông.

2. Liệt mặt theo Y học cổ truyền (Liệt Bell)

Phong hàn hay phong nhiệt tà thừa lúc chính khí hư tổn, vệ ngoại bất cố xâm phạm vào các kinh dương ở mặt dẫn đến sự lưu thông kinh khí mất bình thường, khí huyết không được điều hòa, kinh cân thiếu dinh dưỡng, không co lại được mà gây nên bệnh.

Thể phong hàn ở kinh lạc

Thường gặp trong liệt dây thần kinh VII do lạnh.

Triệu chứng: Sau khi bị lạnh xuất hiện miệng méo, mắt nhắm không kín, khó thổi lửa, huýt sáo, ăn uống nước trào ra bên liệt, nhân trung lệch về bên lành, nếp nhăn trán và rãnh mũi – má mờ hoặc mất bên liệt. Toàn thân có biểu hiện sợ gió, sợ lạnh, gai rét, rêu lưỡi trắng mỏng. Mạch phù khẩn.

Chẩn đoán

• Chẩn đoán bát cương: Biểu thực hàn.
• Chẩn đoán kinh lạc: Bệnh tại các kinh dương trên mặt.
• Chẩn đoán nguyên nhân: Ngoại nhân (phong hàn).

Pháp: Khu phong tán hàn, ôn kinh hoạt lạc.

Điều trị bằng thuốc

Cổ phương: Đại tần giao thang

Khương hoạt 08g, Bạch thược 08g, Độc hoạt 08g, Xuyên khung 08g, Tần giao 08g, Đảng sâm 12g, Bạch chỉ 08g, Bạch linh 08g, Cam thảo 06g, Ngưu tất 12g, Bạch truật 12g, Thục địa 12g, Đương quy 08g, Hoàng cầm 08g.

Sắc uống ngày 1 thang, chia 2 lần.

Đối pháp lập phương

Lựa chọn các vị thuốc thuộc các nhóm thuốc theo pháp điều trị.

Nghiệm phương

Quế chi 06g, Cỏ xước 12g, Ké đầu ngựa 12g, Hương phụ 06g, Kê huyết đằng 12g, Trần bì 06g, Bạch chỉ 10g, Kinh giới 10g.

Sắc uống ngày 1 thang, chia 2 lần.

Điều trị không dùng thuốc

Châm cứu: châm tả các huyệt

Tại chỗ: Ế phong (TE.17), Nghinh hương (LI.20), Đồng tử liêu (GB.1), Địa thương (ST.4), Dương bạch (GB.14), Giáp xa (ST.6), Ngư yêu, Nhân trung (GV.26), Quyền liêu (SI.18), Thừa tương (CV.24).

Toàn thân: Bách hội (GV.20), Phong trì (GB.20), Hợp cốc (LI.4) bên đối diện.

Liệu trình: Lưu kim 20-30 phút/lần/ngày, từ 15 đến 20 ngày/liệu trình.

Các kỹ thuật châm

Điện châm, điện mãng châm, ôn điện châm, ôn châm.

Liệu trình: Lưu kim 20-30 phút/lần/ngày, từ 15 đến 20 ngày/liệu trình.

Cấy chỉ

Nghinh hương (LI.20), Quyền liêu (SI.18), Đồng tử liêu (GB.1), Dương bạch (GB.14), Phong trì (GB.20), Địa thương (ST.4), Giáp xa (ST.6), Hợp cốc (LI.4) bên đối diện.

Tùy tình trạng bệnh lý của người bệnh, thầy thuốc chọn công thức huyệt cấy chỉ phù hợp. Mỗi lần cấy chỉ có tác dụng khoảng từ 7 đến 15 ngày tùy loại chỉ; sau thời gian tự tiêu của chỉ có thể thực hiện liệu trình tiếp theo.

Xoa bóp bấm huyệt

Các thủ thuật xoa, day, miết, véo, bóp các cơ vùng đầu mặt cổ; ấn, bấm các huyệt giống như châm.

Xoa bóp 30 phút/lần/ngày. Một liệu trình điều trị từ 15 đến 20 ngày.

Thủy châm

Sử dụng các thuốc theo y lệnh có chỉ định tiêm bắp vào các huyệt như điện châm, ngày 1 lần, mỗi lần 2–3 huyệt.

Một liệu trình điều trị từ 15 đến 20 ngày.

Tùy từng trường hợp cụ thể, người thầy thuốc lựa chọn thuốc phù hợp với chẩn đoán.

Chú ý: Tổng số liệu trình điều trị có thể thay đổi tùy theo tình trạng bệnh lý của mỗi người bệnh.

Tác giả: BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ - Trưởng Đơn vị điều trị ban ngày Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM - Cơ sở 3