Điều trị ho kéo dài bằng Đông - Tây y kết hợp

Ho kéo dài là triệu chứng thường gặp trong thực hành lâm sàng. Ở người lớn, tình trạng ho trên 8 tuần thường được xem là ho mạn tính. Với trẻ em, mốc thời gian và cách đánh giá có thể khác, cần được bác sĩ thăm khám để xác định nguyên nhân phù hợp.

Ho kéo dài không phải là một bệnh riêng lẻ, mà có thể là biểu hiện của nhiều tình trạng tiềm ẩn như viêm mũi xoang kèm chảy dịch sau mũi, hen phế quản, bệnh trào ngược dạ dày - thực quản, lao phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hoặc ho kéo dài sau nhiễm virus. Vì vậy, mục tiêu điều trị không chỉ là giảm ho, mà cần xác định nguyên nhân, kiểm soát triệu chứng, hạn chế tái phát và hỗ trợ phục hồi chức năng hô hấp.

Trong Y học hiện đại, người bệnh ho kéo dài thường được đánh giá thông qua thăm khám lâm sàng và các cận lâm sàng cần thiết. Bác sĩ có thể nghe phổi, đánh giá dấu hiệu nhiễm trùng, dị ứng, hen phế quản, đồng thời chỉ định X-quang phổi, CT ngực khi cần, đo chức năng hô hấp, test giãn phế quản, nội soi tai mũi họng hoặc xét nghiệm tổng quát tùy từng trường hợp.

Điều trị theo Y học hiện đại chủ yếu dựa trên nguyên nhân gây ho. Với viêm mũi xoang - chảy dịch sau mũi, người bệnh có thể được hướng dẫn rửa mũi, dùng thuốc xịt mũi hoặc thuốc kháng dị ứng phù hợp. Với hen phế quản, điều trị thường tập trung vào kiểm soát viêm đường thở, tránh dị nguyên và theo dõi chức năng hô hấp. Nếu ho liên quan đến trào ngược dạ dày - thực quản, bác sĩ có thể chỉ định thuốc phù hợp kết hợp điều chỉnh lối sống. Với ho sau nhiễm virus, việc điều trị thường tập trung kiểm soát triệu chứng, làm dịu đường thở và theo dõi diễn tiến. Trường hợp ho do bệnh phổi mạn tính cần được điều trị bệnh nền và phục hồi chức năng hô hấp theo chỉ định.

Theo Y học cổ truyền, ho kéo dài thuộc phạm vi chứng “Khái thấu”. Nguyên nhân có thể liên quan đến phong hàn, phong nhiệt, táo nhiệt, đàm thấp, phế âm hư, phế khí hư hoặc rối loạn chức năng tạng phủ. Hướng điều trị thường dựa trên biện chứng luận trị, kết hợp các pháp như tuyên phế, chỉ khái, hóa đàm, thanh nhiệt, dưỡng âm, bổ phế, kiện tỳ, ích khí tùy theo biểu hiện cụ thể của người bệnh.

Một số bài thuốc Y học cổ truyền có thể được cân nhắc theo từng thể lâm sàng, dưới sự thăm khám và chỉ định của bác sĩ:

- Thể phong hàn: Quế chi thang, Ma hoàng thang, Tiểu thanh long thang.

- Thể phong nhiệt: Ngân kiều tán, Tang cúc ẩm.

- Thể đàm thấp: Nhị trần thang, Lục quân tử thang.

- Thể âm hư phế táo: Bối mẫu địa hoàng thang, Sa sâm mạch đông thang.

- Thể phế tỳ khí hư: Bổ trung ích khí thang, Sinh mạch tán.

Việc phối hợp Đông - Tây y trong điều trị ho kéo dài cần dựa trên chẩn đoán nguyên nhân, thể bệnh Y học cổ truyền, tình trạng toàn thân và các bệnh lý đi kèm. Y học hiện đại có vai trò quan trọng trong phát hiện nguyên nhân, xử trí bệnh nền và kiểm soát các tình trạng cấp tính. Y học cổ truyền có thể được phối hợp trong giai đoạn ổn định, phục hồi hoặc các trường hợp ho dai dẳng có liên quan đến rối loạn chức năng hô hấp, đàm, khí, âm dịch và thể trạng người bệnh.

Người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc giảm ho kéo dài hoặc dùng bài thuốc theo kinh nghiệm khi chưa được thăm khám. Cần đi khám sớm nếu ho kéo dài kèm sốt, khó thở, đau ngực, ho ra máu, sụt cân, mệt nhiều, khò khè tái diễn hoặc có tiền sử bệnh phổi, hen, lao, hút thuốc lá kéo dài.

Điều trị ho kéo dài cần tiếp cận theo nguyên nhân và cá thể hóa cho từng người bệnh. Mô hình Đông - Tây y kết hợp, khi được chỉ định đúng và theo dõi phù hợp, có thể hỗ trợ kiểm soát triệu chứng, cải thiện chức năng hô hấp và nâng cao chất lượng chăm sóc trong các trường hợp ho dai dẳng, tái diễn hoặc có yếu tố mạn tính.

Nguồn: ThS.BS Lê Ngô Minh Như

Phòng khám Ngũ quan (Tai Mũi Họng - Mắt), Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM - Cơ sở 3