Thuốc GLP-1 RA có thực sự an toàn cho mắt bệnh nhân đái tháo đường ?

Tính an toàn trên mắt của các thuốc đồng vận thụ thể GLP-1 (GLP-1 RA) vd như Semaglutide hiện là một chủ đề được quan tâm đặc biệt trong thực hành lâm sàng. Phiên hội thảo với chủ đề "Các thuốc đồng vận thụ thể GLP-1 có an toàn đối với mắt không?" tại Hội nghị Khoa học của Hôi Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) năm 2026 ở New Orleans cho những thông tin sau:

1. Semaglutide: Có tín hiệu về nguy cơ bệnh lý thần kinh thị giác thiếu máu cục bộ phía trước không do viêm động mạch (NAION); tần suất được xếp vào mức hiếm hoặc rất hiếm, khoảng ≤1/10.000 người-năm. 

2. Nguy cơ NAION khi sử dụng semaglutide trong các cơ sở dữ liệu lớn vẫn là thấp; HR = 1,32, với tỷ lệ mắc 14,5 trường hợp/100.000 người-năm. 

3. Nguy cơ bệnh võng mạc đái tháo đường xấu đi trong giai đoạn điều trị đầu (EWDR) chủ yếu liên quan đến giảm HbA1c nhanh, trên nền bệnh võng mạc đái tháo đường có sẵn; đến nay chưa có bằng chứng khẳng định tác động trực tiếp của semaglutide. 

4. Trong các nghiên cứu thực tế lâm sàng trên bệnh nhân đái tháo đường típ 2 có bệnh võng mạc đái tháo đường không tăng sinh mức độ nhẹ hoặc trung bình (NPDR), mức giảm HbA1c nhanh không liên quan với EWDR cũng như không liên quan đến việc sử dụng thuốc đồng vận thụ thể GLP-1 (GLP-1 RA). 

5. Dữ liệu về thoái hóa hoàng điểm tuổi già thể tân mạch (nAMD) còn chưa thống nhất; một nghiên cứu thuần tập ghi nhận rằng sử dụng thuốc GLP-1 RA > 6 tháng có liên quan đến tăng nguy cơ nAMD (HR = 2,21). 

6. Cơ chế NAION liên quan với sử dụng GLP-1 RA có thể là:

• NAION là tình trạng thiếu máu cục bộ đầu dây thần kinh thị giác, thường xảy ra ở những người có đĩa thị giác nhỏ, chật ("disc at risk") trên nền các yếu tố nguy cơ mạch máu. 

• Các thuốc GLP-1 RA có thể gây giảm HbA1c nhanh, cùng với thay đổi huyết áp và thể tích tuần hoàn => có khả năng dẫn đến giảm tưới máu đầu dây thần kinh thị giác. 

• Nguy cơ được cho là tập trung chủ yếu trong giai đoạn đầu sau khi khởi trị, đặc biệt ở những bệnh nhân có mức giảm HbA1c lớn trong thời gian ngắn. 

• Các yếu tố nguy cơ chung như đái tháo đường, tăng huyết áp, hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn và đĩa thị giác có nguy cơ ("disc at risk") có thể tương tác với các tác động của thuốc GLP-1 RA, làm tăng khả năng xuất hiện NAION.

• Tuy nhiên, các cơ chế này hiện vẫn chỉ là giả thuyết, mối quan hệ nhân quả chưa được chứng minh

TS.BS Nguyễn Quang Bảy

Trưởng khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai