Tại sao soi đáy mắt lại quan trọng với người tăng huyết áp? | PGS Nguyễn Lân Hiếu

Trước đây, gần như tuyệt đại đa số bệnh nhân lần đầu đến gặp tôi vì tăng huyết áp đều chưa được tầm soát mạch máu đáy mắt. Ngay tại Trung tâm Tim mạch Bệnh viện Đại học Y Hà Nội - Heart Centre HMU Hospital, sau một thời gian dài nhắc nhở, cuối cùng chúng tôi đã đưa soi đáy mắt thành tiêu chí bắt buộc khi tầm soát, đánh giá mức độ và theo dõi điều trị của những bệnh nhân tăng huyết áp.

Tim hoạt động như một cái bơm đẩy máu qua toàn cơ thể, còn mạch máu giống như các ống nước vận chuyển liên tục không ngừng nghỉ. Khi mắc tăng huyết áp, các “đường ống” này sẽ bị xơ cứng và dần dần bị tổn thương nặng nề dẫn đến việc có thể bị hẹp hoặc tắc hoàn toàn hay phình ra và vỡ trong những ngày xấu trời.

Vậy nên, khám bệnh nhân tăng huyết áp, việc quan trọng nhất là đánh giá các mạch máu, mà nơi bác sĩ có thể nhìn trực tiếp không cần phẫu thuật bộc lộ hay máy móc hiện đại - đó chính là đáy mắt. Với đội ngũ các nhà Nhãn Khoa được đào tạo chuyên nghiệp, chỉ cần sử dụng đèn soi đáy mắt thông thường đã có thể trả lời những câu hỏi quan trọng cho bác sĩ Tim Mạch chúng tôi:

• Không có tổn thương mạch máu đáy mắt: đồng nghĩa tăng huyết áp chưa quá lâu hoặc đây là trường hợp tăng huyết áp cơn, dao động, mạch máu chưa chịu áp lực kéo dài.

• Co thắt động mạch: động mạch võng mạc co lại để chống lại áp lực cao, nhìn trên soi đáy mắt sẽ thấy động mạch nhỏ và mảnh hơn bình thường. Điều đó có nghĩa tăng huyết áp đã bước sang giai đoạn ảnh hưởng đến mạch máu, cần khởi động điều trị ngay lập tức.

• Xơ cứng thành mạch: thành mạch dày lên, mất tính đàn hồi. Dấu hiệu điển hình là dấu bắt chéo động-tĩnh mạch: chỗ động mạch đi qua sẽ đè lõm tĩnh mạch. Lúc này tăng huyết áp đã ảnh hưởng đến nhiều cơ quan đích, cảnh báo các bác sĩ Tim Mạch cần thực hiện tầm soát một cách hệ thống toàn cơ thể.

• Hàng rào máu - võng mạc bị vỡ gây xuất huyết hoặc dấu hiệu phù gai thị: đây chính là dấu hiệu khẳng định cơn tăng huyết áp ác tính, một cấp cứu nội khoa cần nhập viện điều trị ngay lập tức.

Triệu chứng mắt của bệnh nhân tăng huyết áp

Đây là câu hỏi khá khó vì các triệu chứng có thể bị nhầm lẫn với các bệnh đi kèm. Tuy nhiên, theo thời gian sẽ tạo ra vòng xoắn bệnh lý: tăng huyết áp làm hỏng mắt, và mắt tổn thương cũng ảnh hưởng đến quá trình điều trị và quản lý người bệnh tăng huyết áp.

• Đa số trường hợp độ 1 và độ 2 không có triệu chứng rõ ràng

• Khi bệnh nặng hơn, bệnh nhân có thể gặp các dấu hiệu như nhìn mờ, nhìn lóa thoáng qua, thấy ruồi bay hay chấm đen

• Giảm thị lực đột ngột xảy ra nếu có xuất huyết hoàng điểm hoặc tắc mạch

• Đau đầu, mờ mắt kèm huyết áp tăng đột ngột là dấu hiệu cảnh báo cơn tăng huyết áp khẩn cấp

Cuối cùng, ngoài tim mạch, mắt còn liên quan rất chặt chẽ đến các chuyên ngành khác như Nội Tiết - Đái Tháo Đường, Thần Kinh... Vậy nên nếu bạn đã được chẩn đoán tăng huyết áp trên 6 tháng mà chưa từng được soi đáy mắt, hãy chủ động hỏi bác sĩ Tim Mạch và bác sĩ Mắt trong lần khám tới nhé.